W wyniku nowelizacji przepisów podatkowych w Polsce wprowadzono obowiązek prowadzenia ksiąg podatkowych i rachunkowych w formie elektronicznej oraz przekazywania ich organom podatkowym w ustrukturyzowanej postaci jako JPK_PD (Jednolity Plik Kontrolny dla podatków dochodowych). Zmiana ta jest elementem szerszej cyfryzacji systemu podatkowego i ma na celu uspójnienie, automatyzację oraz zwiększenie transparencji rozliczeń podatkowych.
Przepisy ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i prawnych z dnia 29 października 2021 r. (Dz.U. 2021 poz. 2105 z późn. zm.) oraz odpowiednie regulacje w Ordynacji podatkowej nakładają na podatników obowiązek prowadzenia ksiąg i ewidencji wyłącznie przy użyciu programów komputerowych oraz ich cykliczne przekazywanie organom podatkowym w formacie JPK_PD.
Czym jest JPK_PD? – definicja i zakres
Akronim JPK_PD oznacza Jednolity Plik Kontrolny dla podatków dochodowych i obejmuje szereg struktur logicznych, które odzwierciedlają elektroniczne wersje ksiąg podatkowych i ewidencji:
- JPK_KR_PD – elektroniczna księga rachunkowa,
- JPK_ST_KR – ewidencja środków trwałych i wartości niematerialnych oraz prawnych dla prowadzących księgi rachunkowe,
- JPK_PKPIR – podatkowa księga przychodów i rozchodów,
- JPK_EWP – ewidencja przychodów,
- JPK_ST – ewidencja środków trwałych i WNiP dla podatników PKPiR/EWP.
Struktury te zastępują dotychczasowe wersje ewidencji na żądanie i stają się standardem raportowania rocznego dla podatników prowadzących działalność gospodarczą.
Harmonogram wdrażania obowiązku – kto i kiedy musi raportować
Wdrożenie JPK_PD przebiega etapami, zgodnie z zapisami ustawowymi i wytycznymi Ministerstwa Finansów. Kluczowe daty obowiązku:
Etap I – od 1 stycznia 2025 r.
Podmioty objęte pierwszą falą obowiązków to:
- podatkowe grupy kapitałowe,
- podatnicy CIT, których przychody w poprzednim roku podatkowym przekroczyły 50 mln EUR.
Dla tej grupy obowiązek prowadzenia ksiąg elektronicznych i złożenia pierwszego JPK_KR_PD za rok podatkowy 2025 przypada do terminu złożenia zeznania CIT (najczęściej do 31 marca 2026 r.).
Etap II – od 1 stycznia 2026 r.
Od tej daty obowiązek obejmuje też podatnik PIT. Wszystkie podmioty zobowiązane w drugim etapie do wysyłania plików JPK_PD:
- pozostali podatnicy CIT i spółki niebędące osobami prawnymi zobowiązani do składania JPK_V7M
- podatnicy PIT prowadzący księgi rachunkowe lub księgi podatkowe, którzy są zobowiązani do składania JPK_V7M
Podatnicy Ci muszą prowadzić księgi w postaci elektronicznej i zaczynają raportować odpowiednie struktury JPK_PD po zakończeniu roku podatkowego (pierwsze wysyłki w 2027 r.).
Co istotne, jeśli podatnik utraci zwolnienie VAT w trakcie 2026 roku, nie będzie zobowiązany do prowadzenia ewidencji komputerowej ani do wysyłki JPK PIT za 2026 r., jeżeli na dzień 1.01.2026 r. był podatnikiem zwolnionym z VAT. Ponadto, jeśli w 2026 roku podatnik PIT wybierze rozliczanie VAT kwartalne (termin do 25.02.2026 r.) to powyższe obowiązki zaczną go dotyczyć dopiero od 2027 roku.
Etap III – od 1 stycznia 2027 r.
W kolejnej fazie obowiązkiem zostaną objęci:
- pozostali podatnicy CIT i spółki niebędące osobami prawnymi
- podatnicy PIT składający JPK_V7K
- podatnicy PIT zwolnieni z VAT
Pierwsze raporty za rok podatkowy 2027 przewidziane są w 2028 roku.
Podsumowanie
JPK_PD redefiniuje prowadzenie ksiąg podatkowych w Polsce – od obowiązku elektronicznego zapisu i strukturyzacji danych po ich coroczne przesyłanie do urzędu skarbowego. Harmonogram wdrażania obowiązku rozciąga się od 2025 r. (duże podmioty CIT) przez 2026 r. (szersze grono podatników) do 2027 r. i dalej dla najmniejszych podmiotów. Wprowadzone rozwiązania wymagają od przedsiębiorców oraz biur rachunkowych gruntownej modernizacji narzędzi i procedur, ale też oferują większą przejrzystość i automatyzację rozliczeń podatkowych – co w dłuższej perspektywie może znacznie podnieść efektywność procesów księgowych.